Güvenilir, besleyici ve yeterli gıdaya erişim temel bir insan hakkıdır. Unutulmaması gerekir ki eğer bir gıda güvenilir değilse gıda olarak nitelendirilemez.
Tarım ve Orman Bakanlığı gıda güvenliğinin Ülkemizdeki yetkili tek otoritesi olarak çiftlikten çatala tüm gıda zincirinde gıda güvenilirliğini sağlamak ve tüketici menfaatlerini en üst düzeyde korumak amacıyla hasattan itibaren işleme ve depolamadan, üretime taşıma ve dağıtımdan satışa son olarak tüketime kadar her aşamada resmi kontroller gerçekleştirmektedir.
Bilindiği üzere gıda güvenilirliğinin sağlanması için tek başına bu resmi kontroller de yeterli olmamaktadır. Bitki ve hayvan sağlığı ile yem güvenilirliğinin sağlanması gıda güvenilirliği için elzemdir.
Tarım ve Orman Bakanlığı bu çok önemli görevi yerine getirirken süreç içerisinde ayrılmaz bir bütün olan paydaşları ile işbirliği içerisinde, “En iyi denetçi tüketicinin kendisidir” anlayışını merkeze alarak bu süreci yürütmektedir. Bu kapsamda 15 yıldır ihbar şikâyet hattı olan Alo 174 Gıda Hattı ile tüketiciler resmi kontrol sürecine dahil ediliyor. Yine aynı şekilde 7 Haziran Dünya Gıda Güvenilirliği Günü’nde uygulanmaya başlanan Gıda İşletmelerinde Karekod uygulamasını başlatan Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kamuoyu Duyuru Sistemi‘ni hayata geçirerek gıda güvenirliği ve denetimlerinde devrim gibi bir dönüşüme imza atmış oldu.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kamuoyu Duyuru Sistemi ile tüketicileri, elindeki teknolojik imkânları kullanarak daha hızlı ve takip edilebilir bir biçimde bilgilendirmek ve resmi kontrol sürecine dâhil etmek istiyor. Bunu yaparken, sahada aktif olarak çalışan 8000’in üzerinde kontrol görevlisi ile yıllık 1,3 milyon resmi kontrol gerçekleştirmektedir. Bakanlık mensubu alanında uzmanlaşmış mühendis ve veteriner hekimlerden teşekkül eden kontrol görevlileri marifetiyle yapılan resmi kontrollerde; izleme, gözetim, denetim, muayene, numune alma, analiz vb. pek çok farklı yöntem kullanılmaktadır.
Ülkemizde bakanlık verilerine göre kayıtlı veya onaylı 97.000’i üretim, 341.000’i satış ve 286.000’i toplu tüketim yeri olan 724.000 gıda işletmesi mevcuttur. Bakanlık Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü uhdesinde çalışan kontrol görevlileri marifetiyle resmi kontrollerde gıda işletmelerinin hijyeni, gıda etiket bilgileri, uyulması gereken ısı gereklilikleri, izlenebilirlik kayıtları ve sorumlu oldukları dokümanların kontrolü yapılmaktadır. Bakanlık resmi kontrol denetim planlarını oluştururken resmi kontrollerin tamamını risk esasına göre belirlenmektedir. Her resmi kontrol sonucu 4 ana kriter değerlendirilerek, işletmenin risk kategorisi ve durumuna göre bir sonraki denetim tarihi belirleniyor. Bakanlıkça yapılan bu risk esaslı değerlendirmeler neticesinde düşük riskli olsa da her gıda işletmesine en az yılda bir defa denetim yapılmaktadır. Bu sıklık bazı ülkelerde 3 yıla kadar uzamaktayken ülkemizde bu işletmeler Ülkemizde Tarım ve Orman Bakanlığı’nca mutlaka her yıl en az bir defa denetime tabi tutulmaktadır.
Uygunsuzluk tespit edilmesi durumuda; mevcut hijyen esaslarına uygun olmayan gıda işletmesinin faaliyetini durdurmak, idari para cezası uygulamak, uygunsuz ürünlerin ise piyasadan toplatılması ve imha edilmesi gibi idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
Bilindiği üzere 2020 yılında 5996 sayılı Kanun’da yapılan değişiklik sonrasında idari para cezaları arttırılmış Gayri Safi Gelirinin %1’i oranında para cezaları uygulanmaya başlanılmıştır. Bununla birlikte 3 yıl içerisinde 2 defadan fazla taklit veya tağşiş yapılmış gıdaları üretmek suç olarak tanımlanmış ve Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunmak suretiyle süreç yargıya taşınmaktadır.
Tüm bu resmi kontrol sürecinin son aşaması ise Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geliştirilen Gıda Kamuoyu Duyuru Sistemi ile uygunsuzlukların kamuoyu ile paylaşılması ve tüketicinin bilgilendirilmesidir.
Bakanlık tarafından taklit veya tağşiş yapıldığı laboratuvar sonucu ile tespit edilen gıdalar ile kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdalar geçtiğimiz yıllarda 6 aşamalı bürokratik bir sürecin sonunda listeler şeklinde kamuoyuna duyuruluyordu. Geliştirilen yeni sistemle Bakanlık kamuoyu duyurularını anlık olarak elektronik ortamda tüketiciler ile paylaşmaya başladı. Yeni sistemde Bakanlık Kamuoyu Duyurularını https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/gkd internet sitesi tüketicilerin bilgilendirilmesi amacıyla kullanıma sundu. Söz konusu internet sitesinde Kamuoyu Duyurusu sekmesi tıklandığında iki kategoride Sağlığı Tehlikeye Düşürecek Gıdalar ile Taklit ve Tağşiş Yapılan Gıdalar başlıkları altında duyurular yapılmaktadır. Tüketiciler; duyuru tarihi, firma adı, marka, ürün adı, uygunsuzluk ve parti/seri no bilgilerine bu sistem üzerinden ulaşabilmekte, taklit veya tağşiş yapılan gıdalar ekranında da sağlığı tehlikeye düşürecek gıdalar ekranında da duyuru tarihi ve ürün grubunda sorgulama yapabilmektedirler.
Bu vesile ile sistemin hayata geçirilmesinde öncü olan başta Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı olmak üzere; tüm bu sonuçlarının tüketiciler ile paylaşıldığı resmi kontrollerde görev alan gıda kontrol görevlisi ve laboratuvar personellerine, merkez teşkilatında bu sistemin hazırlanması ve devreye alınmasında özveriyle çalışan mesai harcayan çalışanlara, işini düzgün yaparak bu listede yer almayan gıda işletmelerine, Alo 174 Gıda Hattını arayarak gıda güvenilirliğinin sağlanmasına katkıda bulunan tüm tüketicilere teşekkür ediyoruz.
