Avrupa Birliği’nden (AB) coğrafi işaret tescili alan Osmaniye yer fıstığı ve Bingöl balı ile birlikte ülkemizin AB’deki coğrafi tescilli ürün saysı 23’e yükseldi.
Bingöl Balı, AB’den coğrafi işaret alan Türkiye’deki ilk bal oldu. Türkiye’nin coğrafi işaret alan 23. ürünü olarak kayıtlara geçen Bingöl Balı’nın, bu tescil ile birlikte uluslararası alanda da bilinirliğinin artması hedefleniyor. Avrupa Birliği süreci devam eden 53 coğrafi işaret ve 5 geleneksel ürün adı ile ilgili çalışmalar devam ediyor.
AB ve Türkiye’de Coğrafi İşaretler ve Önemi
Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir; yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işaretler olarak tanımlanan “Coğrafi İşaretler” tüm dünyada olduğu gibi AB’nde ve Türkiye’de de güncelliğini sürdürmekte ve üreticiler için önemini korumaktadır.
Coğrafi işaretler, ürünlerin tanınmasında önemli bir role sahip olup, tüketicilerin gözünde ürünlerin güvenilirliğini artırmakta ve dolayısıyla bu ürünler daha çok tercih edilmektedirler. Böylece, söz konusu ürünlerin satışı yükselerek pazar payı genişlemektedir.
AB nezdinde tescil edilmiş coğrafi işarete sahip ürünlerin yaklaşık olarak %82’si iç pazarda, %13’ü AB ülkeleri arasında, %5’i ise AB dışındaki pazarda satılmaktadır. Türkiye’de de son dönemde coğrafi işaret tescilleri hız kazanmıştır. Ülkemizde tescil edilen coğrafi işaretlerin yurtdışında, özellikle de AB’de tescil edilerek koruma altına alınmasının önemi anlaşılmış olup, bu amaçla AB nezdinde başvurularda bulunulmuştur. Başvurusu yapılan ürünlere ilişkin coğrafi işaretlerin Türkiye adına AB nezdinde tescil edilmesi, söz konusu ürünlerin üretimi ve pazarlanması açısından avantaj sağlayacaktır. Bu da, istihdam ve gelir artışı ile ürünlerin tüm dünyada tanınırlığını beraberinde getirecektir.
AB Tescili Alan Ürünlerimiz;
Gaziantep Baklavası, Aydın İnciri, Malatya Kayısısı, Aydın Kestanesi, Milas Zeytinyağı, Bayramiç Beyazı, Taşköprü Sarımsağı, Giresun Tombul Fındığı, Antakya Künefesi, Suruç Narı, Çağlayancerit Cevizi, Gemlik Zeytini, Edremit Zeytinyağı, Milas Yağlı Zeytini, Ayaş Domatesi, K.Maraş Tarhanası, Edremit Körfezi Yeşil Çizik Zeytini, Ezine Peyniri, Safranbolu Safranı, Aydın Memecik Zeytinyağı, Araban Sarımsağı, Osmaniye Yer Fıstığı, Bingöl Balı.
Avrupa Birliğinde Coğrafi İşaret Süreci
Sınai mülkiyet hakları koruması dünyanın her yerinde tescil gerçekleştirilen ülkede geçerlidir. Bu bağlamda, sınai mülkiyet hakları kapsamında olan coğrafi işaretlerin ülkemizde gerçekleştirilen tescilleri de yalnızca Türkiye sınırları içinde geçerli olmaktadır.
Farklı ülkelerde koruma elde etmek için ya o ülkelerin mevzuatı çerçevesinde tescil başvurusunda bulunmak ya da uluslararası koruma sağlayan sistemler kapsamında başvuru yapmak gerekmektedir. Bu yollardan biri de Avrupa Birliği ülkelerinin tamamında koruma sağlayan 2012/1151 sayılı Tarım Ürünleri ve Gıda Maddeleri Hakkında Kalite Tasarısı isimli Avrupa Konseyi Tüzüğü çerçevesinde Avrupa Komisyonuna başvuru yapmaktır. Avrupa Komisyonu’na sadece tarım ürünleri ve gıda maddeleri ile ilgili coğrafi işaretler için başvuru yapılabilmektedir.
AB nezdinde başvuru yapmak için öncelikle TÜRKPATENT’e başvuru yapılarak ülkemizde coğrafi işaret tescilinin gerçekleştirilmesi gereklidir. Başvurular tescil ettiren veya Türk Patent ve Marka Kurumu aracılığı ile Avrupa Komisyonu’na gönderilmektedir.
Gıda ve tarım ürünü olan coğrafi işaretlerin AB’de tescili, 1151/2012 sayılı Tüzük ve bu Tüzüğün 668/2014 sayılı Uygulama Yönetmeliği uyarınca gerçekleştirilir.
1151/2012 sayılı Tüzük ve 668/2014 sayılı Uygulama Yönetmeliği uyarınca:
Başvurular doğrudan AB Komisyonuna gönderilir.
- Coğrafi işaretler, kaynaklandığı ülkedeki adıyla ve Latin harfleriyle yazılışı ile korunur.
- Başvuru, “yasal oluşumuna ve bileşimine bakılmaksızın başvuruya konu ürünü üreten üreticilerden oluşmuş bir grup” tarafından yapılır.
- Başvurular, AB’nin resmi dillerinden birinde yapılır.
- AB başvurusu için komisyon tarafından ücret talep edilmemektedir.
Başvuru içeriğinde yer alması gereken hususlar:
- Başvuru yapanın üretici grubu olduğunu kanıtlar nitelikte belge (ürün ile ilgili üreticilerin başvuru yapan kuruma üye olduklarına dair belge)
- Single Document
- Specification
- Tescil Belgesi ve çevirisi
Avrupa Komisyonunca incelenerek tescil edilmiş coğrafi işaretler ile inceleme aşamasındaki başvurular E-Ambrosia veri tabanında yer almaktadır.
Tarım Akademi Derneği
