Zoonoz hastalıklar; hayvanlardan insanlara bulaşan ve her iki gruba dahil bireylerde ortak olarak şekillenen hastalıklar olarak tanımlanabilir.
6 Temmuz 1885 tarihinde Fransız bilim adamı Louis Pasteur, insanlık tarihinde bilinen en eski zoonotik hastalık olan kuduz hastalığına karşı koruyucu aşı geliştirmiştir. Kuduz aşısının başarı ile uygulandığı 6 Temmuz gününe ithafen bu tarih zoonotik hastalıklara karşı dikkat çekmek ve farkındalık oluşturmak amacı ile anılan bir gündür.
Zoonoz hastalıklar sığır, koyun gibi çiftlik hayvanlarından, kanatlı hayvanlardan, kemirgenlerden, kedi ve köpeklerden insanlara bulaşabildiği gibi sivrisinek, kene gibi taşıyıcı vektörler aracılığıyla da bulaşım sağlayarak insanlarda ciddi hastalıklara sebep olmaktadır.
Zoonoz hastalıkların insanlara bulaşması etkenine bağlı olarak değişmektedir. Çevresel etkilerin yanında doğrudan temas ve dolaylı olarak da insanlara bulaşabilmektedir. Gelişen dünya düzeninde hastalıklar hızlı bir şekilde yayılma göstermektedir. 2021 yılında yaşadığımız COVİD-19 pandemisi Çin Wuhan kentinde çıkmış ve kısa bir sürede dünyaya yayılmıştır.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre 200 den fazla hayvansal kökenli hastalık bulunmaktadır. İnsanlarda görülen enfeksiyon hastalıkların %60’ının zoonoz hastalık olduğu değerlendirilmektedir.
Dünyada ve ülkemizde görülen bazı zoonoz hastalıklara Bruselloz, Tüberküloz, Şarbon, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, Kuş Gribi, Kist Hidatik, Amibiasis, Kuduz, Tularemi, Q Ateşi, Campylobacter enfeksiyonları, sıtma, Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE), Leptospirozis örnek olarak verilebilir.
Zoonoz hastalıklar ile mücadele tek taraflı olmayıp hem insan hem de hayvan sağlığı açısından bakılarak tek sağlık çatısı altında değerlendirilmeli ve bu birliktelikle hastalıklara karşı mücadele edilmelidir.
Tarım ve Orman Bakanlığı bazı zoonoz hastalıklara karşı sahada aşılama çalışmaları yapmaktadır. Aşı çalışmaları yanında eğitim ve yayım faaliyetleri de yürütülmektedir.
Zoonoz hastalıklardan korunmak için gerek çiftlik hayvanları gerekse evlerimizde beslediğimiz hayvanlarımıza koruyucu aşılarını yaptırmalı paraziter enfestasyonlara karşı mücadele etmeliyiz.
Zoonotik hastalılar ile mücadelenin en etkin yolu TEK SAĞLIK yaklaşımı ile mümkündür. Tek Sağlık yaklaşımı yerel, ulusal ve evrensel anlamda insan, hayvan ve çevrenin tam sağlığa ulaşabilmesi için farklı disiplinlerin birlikte çalışması ve işbirliğini ifade eder ve bu şekliyle dünya sağlığının korunması amaçlanır. COVİD-19 pandemisi de bu yaklaşımın vazgeçilmez olduğunu ortaya koymuştur.
Tarım Akademi Derneği
