Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’nden (WOAH) oluşan Dörtlü iş birliği, insan, hayvan, bitki ve ekosistem sağlığını sürdürülebilir şekilde dengelemeyi hedefleyen Tek Sağlık yaklaşımına olan bağlılığını bir kez daha vurguladı.
WOAH’nin Paris’teki merkezinde düzenlenen Üçüncü Dörtlü Yürütme Yıllık Toplantısı kapsamında bir araya gelen küresel sağlık liderleri, Tek Sağlık uygulamalarının dünya çapında yaygınlaştırılması için acil, stratejik ve sürdürülebilir yatırım çağrısı yaptı.
Tek Sağlık Yaklaşımında Dört Ana Başlıkta Somut Adımlar
Mart 2022’de kurulan Dörtlü iş birliği, bugüne kadar dört temel alanda önemli ilerlemeler kaydetti:
1. Ortak Eylem Planı’nın Uygulanması:
Avrupa, Orta Asya ve Pasifik Adaları’nda düzenlenen bölgesel çalıştaylarla ülkeler arası iş birliği güçlendirildi. Bu etkinlikler sayesinde Tek Sağlık Ortak Eylem Planı (OH JPA), birçok ülkede politika düzeyinde benimsendi. Ayrıca, ülkelerde yürütülen eğitimler ve çalıştaylarla iş gücü geliştirme, ortak risk değerlendirmeleri ve çok sektörlü koordinasyon mekanizmaları desteklendi. Uygulama araçları birden fazla dile çevrilerek erişimi kolaylaştırıldı.
2. Bilimsel Temellerin Güçlendirilmesi:
Dörtlü’nün üst düzey uzman paneli genişletilerek sosyal bilimler, ekonomi ve yönetişim gibi alanlar dahil edildi. Yeni dönemde, Tek Sağlık’ı etkileyen uluslararası hukuk ve politika araçlarının haritalanması ve uygulamadaki engellerin analiz edilmesi öne çıkan çalışmalar arasında yer alıyor. Ayrıca, bilgi paylaşımı ve ortak öğrenmeyi teşvik eden “Tek Sağlık Bilgi Bağlantısı” platformu kuruldu. Bu çerçevede 2023’te yatırım getirisi odaklı bir topluluk oluşturulurken, 2025’te yönetişim konulu bir topluluğun daha kurulması planlanıyor. Dörtlü, 2024’te 8. Dünya Tek Sağlık Kongresi’ne de aktif katkı sundu.
3. Siyasi Katılım ve Savunuculuk:
Dörtlü, One Health yaklaşımının küresel politika süreçlerine entegre edilmesi için önemli adımlar attı. Bu kapsamda, antimikrobiyal direnç (AMR) konulu BM bildirgesi ile G20 Sağlık Bakanları toplantılarına katkı sağlandı. Ayrıca, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nde kabul edilen Biyoçeşitlilik ve Sağlık Küresel Eylem Planı’na destek verildi ve COP29 kapsamında düzenlenen yüksek düzeyli bir etkinlikle iklim ve sağlık politikalarının entegrasyonu teşvik edildi.
4. Finansal Kaynakların Harekete Geçirilmesi:
Tek Sağlık için özel yatırımları teşvik etmek amacıyla “Ortak Teklif” adlı savunuculuk belgesi hazırlandı. Bu süreç, fon sağlayıcılarla yapılan yuvarlak masa toplantıları ve üst düzey görüşmelerle destekleniyor. Dörtlü ayrıca Tek Sağlık’ın mevcut finansman mekanizmalarına entegre edilmesini savunarak, ulusal ve küresel düzeyde sürdürülebilir yatırım planlarının güçlendirilmesini hedefliyor.
“Tek Sağlık’a Yatırım, Geleceğe Yatırımdır”
Kuruluşlar, günümüzün karmaşık sağlık tehditlerine – antimikrobiyal direnç, zoonotik hastalıklar, gıda güvenliği riskleri ve iklim bağlantılı sağlık sorunları – dikkat çekerek, bu sorunlarla mücadele için entegrasyon ve güçlü finansmanla desteklenen bir Tek Sağlık yaklaşımının şart olduğunu belirtti.
Açıklamada şu mesaj öne çıktı:
“Tek Sağlık’a yatırım bir tercih değil, bir zorunluluktur. Bu, yalnızca sağlık krizlerini önlemekle kalmaz; ekonomik kayıpları azaltır, küresel sağlık güvenliğini güçlendirir ve sürdürülebilir kalkınmayı destekler.”
Dörtlü iş birliği, karar vericilere, bağışçılara ve küresel liderlere çağrıda bulunarak, verilen taahhütlerin somut eylemlere dönüştürülmesini ve Tek Sağlık yaklaşımının kimseyi geride bırakmadan etkin şekilde uygulanmasını istedi.
