Türkiye hayvancılığında izleme ve kayıt sistemini dijitalleştirecek Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) hayata geçiriliyor. Hayvanların doğumdan kesime kadar elektronik kimlikle takip edilmesini sağlayacak sistem; hastalıklarla mücadeleden ıslaha, desteklemelerden üretim planlamasına kadar birçok alanda güvenilir ve anlık veri altyapısı oluşturacak.
Türkiye hayvancılığında hayvanların tanımlanması, kayıt altına alınması ve izlenmesinde yeni bir dönem başlıyor. Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) ile mevcut fiziksel takip altyapısının elektronik kimlik ve dijital veri temelli bir yapıya dönüştürülmesi hedefleniyor.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, sistemin tanıtım programında yaptığı açıklamada, GEKİS sayesinde her hayvanın dijital bir kimliğe sahip olacağını belirtti.
Yeni sistemle hayvanın doğumundan itibaren aşı ve sağlık kayıtları, işletmeler arasındaki hareketleri, satış işlemleri ve kesim süreci elektronik ortamda güvenli şekilde takip edilebilecek.
Bakan Yumaklı, sistemin kapsamını, “GEKİS sayesinde artık her hayvanın dijital bir kimliği olacak. Doğumundan başlayıp aşıları, sağlık kayıtları, hareketleri, satış ve kesim süreçleri güvenli şekilde elektronik ortamda takip edilecek.” sözleriyle anlattı.
Hayvan hastalıklarıyla mücadelede daha hızlı müdahale
GEKİS’in en önemli kullanım alanlarından birini hayvan sağlığı ve salgın hastalıklarla mücadele oluşturacak.
Hayvan hareketlerinin elektronik ortamda daha etkin izlenebilmesi sayesinde hastalık şüphesi veya salgın durumunda hayvanın bulunduğu işletme, geçmiş hareketleri ve temas zincirinin daha hızlı belirlenmesi mümkün olacak. Böylece hastalıkların yayılımının sınırlandırılması ve gerekli tedbirlerin daha kısa sürede alınması hedefleniyor.
Sistem aynı zamanda sahte, kayıp veya usulsüz kullanılan küpelerden kaynaklanan sorunların azaltılmasına ve hayvan kayıtlarının güvenilirliğinin artırılmasına katkı sağlayacak.
17 milyonun üzerinde büyükbaş hayvan için dijital takip altyapısı
Türkiye’de 17 milyonun üzerinde büyükbaş hayvan bulunuyor. Bakan Yumaklı’nın verdiği bilgilere göre bu hayvan varlığının ekonomik değeri 1,5 trilyon liranın üzerinde.
Büyükbaş hayvancılıktan yıllık yaklaşık 1 milyon 313 bin ton sığır eti ve 20 milyon tonun üzerinde inek sütü elde edilirken, söz konusu üretimin ekonomik karşılığı yaklaşık 1,2 trilyon liraya ulaşıyor.
GEKİS ile bu büyük üretim kapasitesinin daha güvenilir veriler üzerinden izlenmesi ve yönetilmesi amaçlanıyor.
Buzağı kayıplarından ıslah çalışmalarına kadar geniş kullanım alanı
GEKİS’in oluşturacağı veri altyapısının hayvanların yalnızca nerede bulunduğunu gösteren bir takip sisteminin ötesine geçmesi bekleniyor.
Sistemden elde edilen verilerle hayvan hastalıkları ve kayıplarının azaltılması, buzağı kayıplarının daha yakından izlenmesi, ıslah programlarının geliştirilmesi, süt ve et verimliliğinin artırılması ve sürü yönetiminin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Hayvanın yaşam döngüsü boyunca oluşan verilerin tekil elektronik kimlikle ilişkilendirilmesi, hayvancılık politikalarının daha sağlıklı veriler üzerinden oluşturulmasına da imkân sağlayacak.
Desteklemelerde “doğru hayvan” takibi güçlenecek
Dijital kimlik sisteminin önemli etkilerinden biri de hayvancılık desteklemelerinde görülmesi bekleniyor.
Hayvanın kimliği, sağlık kayıtları ve hareketlerinin elektronik ortamda doğrulanabilmesiyle destekleme süreçlerinde kayıt güvenilirliğinin artırılması ve desteklerin doğru hayvan ve doğru işletmeyle eşleştirilmesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Böylece kamu kaynaklarının daha etkin kullanılması ve kayıtlı hayvancılığın teşvik edilmesi açısından yeni bir kontrol mekanizması oluşturulacak.
Yüzde 1 verim artışı 12 milyar liralık ekonomik değer
GEKİS’in sağlayacağı güvenilir verilerin üretim verimliliğine katkısının ekonomik boyutu da dikkat çekiyor.
Bakan Yumaklı, hayvancılık sektöründe sağlanacak yalnızca yüzde 1’lik verim artışının bile yıllık yaklaşık 12 milyar liralık üretim değerinin ülkede kalması anlamına geldiğini belirtti.
Sistemin üretici açısından işlemleri kolaylaştırması, kamu açısından denetim ve izleme kapasitesini güçlendirmesi, tüketici açısından ise daha güvenilir hayvansal ürünlerin sunulmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Yapay zekâ için güvenilir hayvancılık verisi
GEKİS’in uzun vadede sağlayacağı en önemli kazanımlardan biri de Türkiye hayvancılığında oluşturacağı kapsamlı veri altyapısı olacak.
Hayvanlardan elde edilen sağlık, hareket, üretim ve yaşam döngüsü verilerinin elektronik ortamda kayıt altına alınması; ileri veri analitiği, erken uyarı sistemleri ve yapay zekâ uygulamalarının hayvancılık politikalarında daha etkin kullanılmasının önünü açabilecek.
Bakan Yumaklı, bu noktada sağlıklı verinin önemine dikkat çekerek, “Eğer sağlıklı bir veriniz yoksa teknolojiler bile istediğiniz sonucu vermez. Bu sistemle birlikte elde edeceğimiz verilerin işlenmesiyle daha sağlıklı, daha hızlı ve daha uygulanabilir kararları hayata geçirmiş olacağız.” değerlendirmesinde bulundu.
Hayvancılıkta yeni dönem: Güvenli kayıt, güçlü takip, veriye dayalı üretim
GEKİS ile Türkiye hayvancılığında fiziksel kimliklendirmeden elektronik kimliğe, parçalı kayıtlardan bütünleşik veriye ve geleneksel takipten dijital izlemeye doğru önemli bir dönüşümün gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
Yeni sistemin yaygınlaşmasıyla hayvan sağlığının korunması, salgın hastalıkların daha etkin yönetilmesi, kayıt dışılığın azaltılması, ıslah ve verimlilik çalışmalarının geliştirilmesi, buzağı kayıplarının azaltılması ve destekleme politikalarının daha etkin uygulanması amaçlanıyor.
GEKİS böylece yalnızca yeni bir elektronik küpe uygulaması değil; Türkiye hayvancılığında güvenilir veri ve izlenebilirlik üzerine kurulu dijital üretim modelinin temel altyapılarından biri olma özelliği taşıyor.
