Tek Sağlık – One Health genel anlamda “yerel, ulusal ve küresel düzeylerde insanlar, hayvanlar ve çevre bakımından “ideal sağlık” elde etmek için farklı disiplinlerin işbirlikçi çalışması” olarak tanımlanmaktadır. Global bir halk sağlığı sorunu olan antimikrobiyal direnç (AMD) Tek Sağlık yaklaşımı içerisinde ele alınan konulardan biridir. İklim değişiklikleri, göç ve doğal afetler, farklı bölgelere hızla yapılan seyahatler, hayvan hareketleri, gıda sistemleri ve çevre AMD’nin yayılımına etki eden faktörler arasındadır. Antimiktobiyal direncin dünya genelinde giderek artması dolayısıyla 2015 yılında Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından AMD Küresel Eylem Planı yayımlanmıştır. 2016 yılında İngiltere’de antimikrobiyal dirence yönelik yayımlanan durum raporunda antimikrobiyal dirençlilik nedeniyle ABD ve Avrupa’da 1 yılda yaklaşık 50.000 kişinin hayatını kaybettiği, dünya çapında AMD kaynaklı ölümlerin yılda en az 700.000 kişi olduğu belirtilmiştir. Raporda 2050 yılı için yapılan bir ön değerlendirmede önlemler alınmazsa AMD nedeniyle dünyada yılda 10 milyon kişinin hayatını kaybedebileceğinin tahmin edildiği bildirilmiştir.
Konunun önemi dolayısıyla uluslararası kuruluşlar antimikrobiyal dirençle mücadelenin küresel boyutlarda ele alınmasını ve insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığı sektörlerinin tam işbirliğinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu işbirliğinin, ülkelerin antimikrobiyal direnç ve yeni ortaya çıkan hastalıklar gibi küresel sağlık risklerinin önlemesi ve kontrol edilmesinde önem taşıdığını bildirmektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığı özellikle zoonozlarla mücadele, gıda güvenliğinin sağlanması ve antimikrobiyal direnç eylem planlarının hazırlanması gibi tek sağlığa konu olan alanlarda başta Sağlık Bakanlığı olmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve ilgili diğer tüm taraflarla işbirliği içinde çalışmalar yürütmektedir.
Hayvan sağlığı alanında antimikrobiyal direncin izlenmesi ve antimikrobiyal direncin boyutlarını ulusal ölçekte ortaya koymak amacıyla antimikrobiyal direncin izlenmesine yönelik Tarım ve Orman Bakanlığı’nca çeşitli projeler yürütülmektedir. Hayvan ve hayvansal gıdalardan patojen bakterilerin tespit edilmesi, bu bakterilerin insan ve hayvan sağlığında kullanılan antibiyotiklere karşı direnç profillerinin belirlenmesini amaçlayan projeler kapsamında toplanan numunelerden, toplam 35 farklı antibiyotiğe karşı direnç profilleri belirlenmiştir.
Antibiyotik kullanımının kontrolüne yönelik olarak ülke genelinde veteriner tıbbi ürünlerin izlenebilir hale gelmesi amacıyla öncelikle Elektronik Reçete (E-reçete) ve İlaç Takip Sistemi (İTS) uygulaması başlatılmış bunlara müteakip Aşı Takip Sistemi (ATS) hayata geçirilmiştir. Bu sistemlerle veteriner ilaçların özellikle antibiyotiklerin üretiminden hayvanlarda kullanımı ve bu hayvanlardan elde edilen gıdalardaki kalıntı arınma sürelerinin etkin bir şekilde izlenebilmesi hedeflenmektedir.
Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı’nca hayvan sağlığı alanında bilinçli antibiyotik kullanımı ve antimikrobiyal dirençle mücadeleye yönelik farkındalık eğitimleri düzenlenmekte olup, antimikrobiyal dirençle mücadele kapsamında tek sağlık yaklaşımı göz önünde bulundurularak hayvan sağlığı, bitki sağlığı ve gıda güvenliğini sağlamaya yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.
Tarım Akademi Derneği
